Lipoedeem: wat is het en wat kun je eraan doen?

Wat is het verschil tussen lipoedeem, lymfoedeem en overgewicht?

Lipoedeem, lymfoedeem en overgewicht worden vaak op één hoop gegooid, maar de oorzaken verschillen sterk. Bij overgewicht neemt vetweefsel door het hele lichaam toe, inclusief buik en gezicht, en reageert het over het algemeen op een aangepast voedingspatroon. Bij lipoedeem blijft de vetverdeling beperkt tot armen en benen en verandert deze niet wezenlijk door af te vallen. Dat onderscheid is belangrijk, omdat een verkeerde diagnose kan leiden tot jarenlang onterecht advies over voeding en gewicht.

Lymfoedeem ontstaat wanneer het lymfestelsel vocht niet meer goed kan afvoeren, waardoor er zwelling optreedt die vaak begint bij de voet of hand en zich uitbreidt. Bij lipoedeem is er vooral sprake van een vetstoornis, al kan in een later stadium ook het lymfestelsel meedoen. Beide aandoeningen kunnen leiden tot een zwaar gevoel en een verhoogde kans op rusteloze benen aan het einde van de dag. Een specialist kan met lichamelijk onderzoek en soms beeldvorming vaststellen om welke aandoening het precies gaat.

Het is bij twijfel altijd zinvol om naar de huisarts te gaan, zeker als de zwelling snel toeneemt, pijnlijk warm aanvoelt of maar aan één been zit. Dat laatste kan namelijk wijzen op trombose, wat een andere aanpak vereist dan lipoedeem. Een huisarts kan doorverwijzen naar een vaatspecialist of huidtherapeut voor verdere diagnostiek. Zelf een verkeerde inschatting maken en bijvoorbeeld alleen met voeding aan de slag gaan, kost vaak jaren zonder dat de klachten verminderen.